Littekens

1. Korte samenvatting
Littekens ontstaan wanneer de huid herstelt na beschadiging. Meestal geven ze weinig klachten, maar soms kunnen ze verdikt, opvallend of pijnlijk zijn. Littekens verdwijnen niet volledig, maar kunnen wel minder zichtbaar en minder hinderlijk worden gemaakt.

2. Wat is het?
Een litteken is nieuw gevormd bindweefsel dat ontstaat na schade aan de huid, bijvoorbeeld door een wond, operatie of huidziekte. Dit weefsel vervangt de oorspronkelijke huid, maar heeft een andere structuur en functie.

Hierdoor kan een litteken er anders uitzien en aanvoelen dan de omliggende huid, en soms klachten geven zoals jeuk, pijn of bewegingsbeperking.

3. Hoe ontstaat het?
Littekens ontstaan tijdens het natuurlijke genezingsproces van de huid. Hoe ernstiger de beschadiging, hoe groter de kans op een zichtbaar of afwijkend litteken.

Factoren die invloed hebben op littekenvorming zijn onder andere:

• leeftijd en huidtype
• erfelijke aanleg en huidskleur
• plaats op het lichaam (bijvoorbeeld over gewrichten of gespannen huid)

Ook een wondinfectie kan het genezingsproces verstoren en leiden tot een opvallender litteken.

4. Wat zijn de klachten?
In het begin is een litteken vaak rood, dik en duidelijk zichtbaar. In de loop van maanden tot soms anderhalf jaar wordt het meestal rustiger en minder opvallend.

Klachten ontstaan vooral wanneer het litteken afwijkend geneest. Dit kan zich uiten in:

• een verdikt, verheven of juist ingezonken litteken
• jeuk, pijn of een trekkend gevoel
• cosmetische hinder of bewegingsbeperking

Er bestaan verschillende typen littekens, zoals hypertrofische littekens (verdikt maar binnen de wondgrenzen), keloïden (groeien buiten de wondgrenzen) en atrofische littekens (ingezonken, bijvoorbeeld bij acne).

5. Is aanvullend onderzoek nodig?
Nee, meestal wordt de diagnose eenvoudig gesteld op basis van het uiterlijk van de huid. Aanvullend onderzoek is zelden nodig.

6. Hoe wordt het behandeld?
Een litteken kan niet volledig verdwijnen, maar behandelingen kunnen het uiterlijk en de klachten verbeteren.

Mogelijke behandelingen zijn:

• injecties met ontstekingsremmende stoffen om verdikking te verminderen
• siliconenpleisters of gels om het litteken zachter en vlakker te maken
• laser, peeling of operatieve correctie bij storende littekens

De keuze hangt af van het type litteken en wat iemand als meest storend ervaart.

7. Wat kun je zelf doen?
Goede verzorging en bescherming van het litteken zijn belangrijk, vooral in de eerste fase van genezing:

• bescherm het litteken tegen zon en extreme temperaturen
• vermijd wrijving of druk op het litteken
• verzorg de huid regelmatig met een hydraterende crème

Daarnaast is het verstandig om terughoudend te zijn met onbewezen behandelingen.

8. Wat is het vooruitzicht?
Littekens verbeteren meestal geleidelijk in de loop van maanden, maar verdwijnen niet volledig.

Bij sommige mensen, vooral bij aanleg voor keloïdvorming, kunnen littekens blijvend verdikt of zichtbaar blijven. Met de juiste behandeling en verzorging is het echter vaak mogelijk om klachten en zichtbaarheid aanzienlijk te verminderen.