Lichen ruber planus

1. Korte samenvatting
Lichen ruber planus is een chronische ontstekingsziekte van de huid en slijmvliezen, gekenmerkt door jeukende, paarsrode bultjes. De aandoening is niet besmettelijk en kan spontaan verdwijnen, maar kan ook langdurig aanwezig zijn.

2. Wat is het?
Lichen ruber planus is een huidaandoening waarbij het afweersysteem een ontstekingsreactie veroorzaakt in de huid en/of slijmvliezen.

Typisch zijn platte, paarsrode bultjes die vaak jeuken. De aandoening kan ook voorkomen in de mond, op de geslachtsdelen, op de hoofdhuid en in sommige gevallen aan de nagels.

3. Hoe ontstaat het?
De precieze oorzaak is onbekend, maar er zijn sterke aanwijzingen dat het gaat om een auto-immuunreactie. Hierbij valt het afweersysteem lichaamseigen huidcellen aan.

Mogelijke uitlokkende factoren zijn:

• bepaalde medicijnen (bijvoorbeeld voor hart- of gewrichtsklachten)
• contact met stoffen, zoals amalgaam in het gebit
• mogelijk een infectie, al is dit niet duidelijk bewezen

De aandoening is niet erfelijk en niet besmettelijk.

4. Wat zijn de klachten?
De klachten kunnen variëren van mild tot ernstig en verschillen per locatie.

Kenmerkend zijn:

• paarsrode, platte bultjes op huid (vaak polsen, enkels, onderrug)
• jeuk, soms zeer hevig
• witte lijntjes of plekjes in de mond (vaak zonder klachten)

Bij betrokkenheid van slijmvliezen of geslachtsdelen kunnen pijn, branderigheid of wondjes optreden. In sommige gevallen zijn ook de nagels aangedaan.

5. Is aanvullend onderzoek nodig?
Meestal wordt de diagnose gesteld op het klinisch beeld.

Bij twijfel kan een huidbiopsie worden gedaan om de diagnose te bevestigen. Bij afwijkingen in de mond is aanvullend onderzoek soms nodig om andere oorzaken uit te sluiten.

6. Hoe wordt het behandeld?
Niet iedereen hoeft behandeld te worden, vooral niet bij milde klachten.

De behandeling richt zich op het verminderen van ontsteking en jeuk. Dit kan bestaan uit lokale middelen (zoals crèmes) of, bij ernstigere vormen, tabletten of lichttherapie.

De keuze voor behandeling hangt af van:

• de ernst van de klachten
• de plaats van de afwijkingen
• de algemene gezondheid

7. Wat kun je zelf doen?
Het verminderen van prikkels en beschadiging van de huid kan klachten helpen beperken:

• vermijd krabben en huidbeschadiging
• let op voeding bij mondklachten (bijvoorbeeld minder gekruid of zuur eten)
• zorg voor goede mondhygiëne en regelmatige controle bij de tandarts

Door triggers te herkennen, kun je verergering soms voorkomen.

8. Wat is het vooruitzicht?
Lichen ruber planus kan spontaan verdwijnen, meestal binnen maanden tot enkele jaren.

Na genezing kunnen tijdelijk verkleuringen van de huid achterblijven. Bij een deel van de mensen kan de aandoening later opnieuw optreden.