Landkaartong (Lingua geographica)

1. Korte samenvatting
Een landkaarttong (lingua geographica) is een onschuldige aandoening waarbij het tongoppervlak steeds verandert. Er ontstaan rode, gladde plekken met een grillig patroon. De aandoening geeft meestal geen klachten en is niet gevaarlijk.

2. Wat is het?
Een landkaarttong is een goedaardige afwijking van het mondslijmvlies. Het oppervlak van de tong verandert voortdurend van uiterlijk, waardoor een patroon ontstaat dat lijkt op een landkaart.

De aandoening komt relatief vaak voor en wordt vooral gezien bij volwassenen. Het is geen infectie en niet besmettelijk.

3. Hoe ontstaat het?
De exacte oorzaak is onbekend. Wel zijn er verschillende factoren die vaker samen voorkomen met een landkaarttong.

Mogelijke verbanden zijn:

• huidaandoeningen zoals psoriasis of eczeem
• hormonale invloeden, bijvoorbeeld menstruatie
• bepaalde lichamelijke aandoeningen zoals bloedarmoede of diabetes

Ook lijkt erfelijke aanleg een rol te spelen, omdat de aandoening soms in families voorkomt.

4. Wat zijn de klachten?
Veel mensen hebben geen klachten en merken de afwijking toevallig op.

Typische kenmerken zijn:

• gladde, rode plekken op de tong met een witachtige rand
• plekken die verdwijnen en op een andere plaats terugkomen
• een wisselend patroon in de tijd

Soms kunnen de plekken gevoelig zijn, vooral bij zuur of gekruid eten, wat een branderig gevoel kan geven.

5. Is aanvullend onderzoek nodig?
Nee, meestal niet. De diagnose wordt gesteld op basis van het typische uiterlijk van de tong.

Aanvullend onderzoek is alleen nodig als er twijfel bestaat over de diagnose.

6. Hoe wordt het behandeld?
Behandeling is meestal niet nodig, omdat de aandoening onschuldig is en vaak geen klachten geeft.

Als er wel klachten zijn, kunnen verzachtende of licht verdovende middelen worden gebruikt om irritatie tijdelijk te verminderen.

7. Wat kun je zelf doen?
Er zijn weinig maatregelen die de aandoening beïnvloeden, maar je kunt klachten wel beperken:

• vermijd irriterend voedsel zoals sterk gekruide of zure producten
• let op wat klachten uitlokt en pas dit zo nodig aan
• zorg voor een goede mondhygiëne

Aanpassingen in leefstijl, zoals stoppen met roken of minder koffie drinken, hebben meestal weinig effect op het beloop.

8. Wat is het vooruitzicht?
Een landkaarttong kan langdurig aanwezig blijven en wisselt vaak in ernst.

De plekken verdwijnen en verschijnen opnieuw, soms jarenlang. De aandoening is echter volledig goedaardig en leidt niet tot blijvende schade.