Contactallergie

Korte samenvatting

Contactallergie is een overgevoeligheidsreactie van de huid op stoffen van buitenaf. De huid raakt ontstoken na contact met een allergeen waarvoor iemand eerder gevoelig is geworden. De klachten variëren van roodheid en jeuk tot chronisch eczeem. Vermijden van de veroorzakende stof is de belangrijkste behandeling.

Wat is het?

Contactallergie is een allergische reactie van de huid (dermatitis) die ontstaat wanneer de huid in aanraking komt met een stof waarvoor het immuunsysteem gevoelig is geworden.

De reactie treedt alleen op bij mensen die eerder zijn gesensibiliseerd. Het is dus geen aangeboren aandoening en ook niet erfelijk. Zowel acute als chronische vormen komen voor.

Hoe ontstaat het?

Een contactallergie ontstaat in twee stappen:

1. Sensibilisatie: de huid komt in contact met een stof en het immuunsysteem raakt “geprogrammeerd” om deze als schadelijk te herkennen
2. Reactie: bij hernieuwd contact ontstaat een ontstekingsreactie

Factoren die hierbij een rol spelen:

• eigenschappen van de stof (sommige stoffen zijn sterker allergiserend)
• conditie van de huid (beschadigde huid reageert sneller)
• duur en frequentie van blootstelling

Belangrijk: eenmaal allergisch, dan blijft dit meestal levenslang bestaan.

Veelvoorkomende allergenen:

• metalen zoals nikkel en kobalt
• geurstoffen en parfums
• conserveermiddelen
• rubberbestanddelen
• lijmen
• cosmetica en zalfbestanddelen
• beroepsgebonden stoffen (bijv. haarverf, cement)

Wat zijn de klachten?

De klachten lijken op eczeem en kunnen in twee vormen voorkomen:

Acute fase:

• roodheid en zwelling
• jeuk
• blaasjes en soms natten
• korstvorming

Chronische fase:

• droge, schilferende huid
• verdikking van de huid
• kloven en pijnlijke scheurtjes

De plek van de huidafwijking geeft vaak een aanwijzing voor de oorzaak, bijvoorbeeld:

• oorlellen → sieraden (nikkel)
• handen → werk, schoonmaakmiddelen
• gezicht/oogleden → cosmetica of nagellak
• voetrug → schoenen of lijmstoffen

Hoe te voorkomen?

Preventie draait volledig om het vermijden van het allergeen:

• vermijd bekende uitlokkende stoffen
• gebruik beschermende middelen (bijv. handschoenen)
• kies voor hypoallergene huidverzorging
• let op verborgen allergenen in producten

Is aanvullend onderzoek nodig?

Ja, bij vermoeden van contactallergie.

De diagnose wordt gesteld met:

plaktesten (epicutane testen)
Hierbij worden verdachte stoffen op de huid aangebracht en na enkele dagen beoordeeld.

Soms worden ook eigen producten of werkstoffen getest.

Hoe wordt het behandeld?

De behandeling bestaat uit twee onderdelen:

1. Vermijden van het allergeen (belangrijkste stap)
2. Behandeling van de huidreactie:

• corticosteroïdcrèmes of -zalven
• bij ernstige gevallen: orale medicatie (bijv. prednisolon)
• soms lichttherapie

Wat kunt u zelf doen?

• volg strikt de adviezen over het vermijden van allergenen
• gebruik parfumvrije en hypoallergene producten
• beperk contact met irriterende stoffen zoals water, zeep en schoonmaakmiddelen
• bescherm de huid bij werk of hobby’s

Let op: klachten kunnen blijven bestaan door een combinatie van allergie én irritatie.

Wat is het vooruitzicht?

Een contactallergie verdwijnt meestal niet.

De gevoeligheid blijft levenslang bestaan, maar klachten kunnen goed onder controle blijven als het contact met de veroorzakende stof wordt vermeden.