Rimpels

1. Korte samenvatting
Rimpels zijn tijdelijke of blijvende lijnen, plooien of groeven in de huid. Ze ontstaan door natuurlijke huidveroudering, mimiek, verlies van collageen en elastine en invloed van buitenaf, zoals zonlicht en roken. Rimpels zijn onschuldig, maar kunnen cosmetisch storend zijn.

2. Wat is het?
Een rimpel is een vouw of lijn in het huidoppervlak. Soms is een rimpel alleen zichtbaar bij beweging van het gezicht, bijvoorbeeld bij lachen of fronsen. Andere rimpels blijven ook in rust zichtbaar.

Rimpels horen bij het normale verouderingsproces van de huid. Zowel mannen als vrouwen krijgen ze, al verschilt het moment waarop ze zichtbaar worden per persoon. Ook de mate waarin iemand zich eraan stoort, verschilt sterk.

In het gezicht vallen rimpels vaak het meest op, omdat mimiek, huidverslapping en zonblootstelling daar samenkomen.

3. Hoe ontstaat het?
Rimpels ontstaan door een combinatie van inwendige en uitwendige factoren. Met het ouder worden neemt de hoeveelheid collageen, elastine en onderhuids vetweefsel af. Daardoor wordt de huid dunner, minder stevig en minder elastisch.

Daarnaast spelen mimische spieren een belangrijke rol. Door herhaalde bewegingen, zoals fronsen, lachen of het optrekken van de wenkbrauwen, ontstaan op vaste plaatsen lijnen in de huid. In het begin verdwijnen deze lijnen weer in rust, maar later kunnen ze blijvend zichtbaar worden.

Belangrijke versnellende factoren zijn:

• zonblootstelling en zonnebankgebruik
• roken en luchtvervuiling
• erfelijke aanleg en natuurlijke huidveroudering

Ook huidverslapping speelt mee. Daarbij zakken diepere structuren, zoals vetcompartimenten en steunweefsel, langzaam naar beneden. Hierdoor ontstaan plooien, zoals de neus-lippenplooi of marionetlijnen.

4. Wat zijn de klachten?
Rimpels geven geen medische klachten, maar kunnen wel invloed hebben op hoe iemand zichzelf ziet. Sommige mensen vinden dat ze er ouder, vermoeider, bozer of verdrietiger uitzien dan ze zich voelen.

Er wordt meestal onderscheid gemaakt tussen dynamische en statische rimpels. Dynamische rimpels zijn zichtbaar bij beweging, zoals kraaienpootjes bij lachen of fronsrimpels bij aanspannen van de wenkbrauwen. Statische rimpels blijven zichtbaar, ook wanneer het gezicht ontspannen is.

Voorbeelden zijn:

• fronsrimpels, voorhoofdsrimpels en kraaienpootjes
• lijntjes rond de mond en bovenlip
• plooien door huidverslapping, zoals de neus-lippenplooi

De ervaren hinder is persoonlijk en hangt niet altijd samen met de diepte van de rimpel.

5. Hoe te voorkomen?
Rimpels zijn niet volledig te voorkomen, maar het proces kan wel worden vertraagd. De belangrijkste maatregel is bescherming tegen UV-straling, omdat zonlicht een grote bijdrage levert aan vroegtijdige huidveroudering.

Dagelijks gebruik van een zonnebrandmiddel met voldoende bescherming, het vermijden van zonnebanken en het beperken van langdurige zonblootstelling helpen om de huidstructuur langer te behouden.

Ook leefstijl speelt een rol. Niet roken, voldoende slaap, gezonde voeding en het beperken van alcoholgebruik ondersteunen de huidgezondheid.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
Voor rimpels is geen aanvullend onderzoek nodig. De diagnose wordt op het oog gesteld.

Wel is het belangrijk om goed onderscheid te maken tussen gewone huidveroudering, huidverslapping, littekens, pigmentvlekken en zonbeschadiging. Bij een cosmetisch behandeladvies wordt daarom gekeken naar het volledige huidbeeld en niet alleen naar één rimpel.

Soms blijkt dat iemand zich stoort aan huidverslapping terwijl er eigenlijk weinig sprake is van echte rimpelvorming. Dat onderscheid is belangrijk, omdat de behandeling dan anders is.

7. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling hangt af van het type rimpel, de diepte, de locatie en het gewenste resultaat. Fijne lijntjes reageren anders dan diepe plooien of huidverslapping.

Veelgebruikte behandelingen zijn:

• vitamine A-zuur, peelings, microneedling of laser bij fijne huidveroudering
• botulinetoxine bij dynamische rimpels door mimiek
• fillers bij volumeverlies, diepere plooien of contourverlies

Anti-rimpelcrèmes kunnen de huid tijdelijk gladder en beter gehydrateerd laten aanvoelen, maar laten diepe rimpels niet verdwijnen. Behandelingen zoals botulinetoxine en fillers moeten worden uitgevoerd door bevoegde en ervaren artsen. Permanente fillers worden tegenwoordig afgeraden vanwege het risico op late complicaties.

8. Wat is het vooruitzicht?
Rimpels verdwijnen niet vanzelf en huidveroudering gaat door, ook na een behandeling. Wel kunnen rimpels vaak duidelijk worden verzacht en kan de huidkwaliteit verbeteren.

Het effect verschilt per behandeling. Botulinetoxine werkt tijdelijk en moet na enkele maanden worden herhaald. Fillers blijven langer zichtbaar, maar zijn meestal ook tijdelijk. Laserbehandeling, peelings en microneedling richten zich meer op huidverbetering en collageenstimulatie.

Een realistisch behandelplan is belangrijk. Het doel is meestal niet om alle rimpels volledig te verwijderen, maar om de huid rustiger, frisser en natuurlijker te laten ogen.