Orf (Ecthyma contagiosum)

1. Korte samenvatting
Orf is een virale huidinfectie die van schapen of geiten op mensen wordt overgedragen. De infectie veroorzaakt meestal één pijnlijke zwelling op de hand of vinger en geneest spontaan binnen enkele weken zonder littekens.

2. Wat is het?
Orf, ook wel ecthyma contagiosum genoemd, is een zoönose: een infectieziekte die van dieren op mensen wordt overgedragen. De aandoening komt vooral voor bij mensen die beroepsmatig of incidenteel contact hebben met schapen en geiten, zoals veehouders of slachthuispersoneel.

De infectie wordt veroorzaakt door een parapoxvirus en is bij mensen meestal onschuldig, maar kan wel een indrukwekkend huidbeeld geven.

3. Hoe ontstaat het?
Besmetting ontstaat door direct contact met een besmet dier of via beschadigde huid. Het virus dringt via kleine wondjes de huid binnen. Zelfs dieren zonder zichtbare afwijkingen kunnen het virus overdragen, waardoor besmetting soms onverwacht optreedt.

4. Wat zijn de klachten?
Na een incubatietijd van enkele dagen tot ongeveer een week ontstaat op de plaats van besmetting een afwijking die zich geleidelijk ontwikkelt. Meestal betreft dit één plek op een vinger of hand.

• rode zwelling die kan zweren, bloeden of korstvorming geeft
• soms meerdere laesies of uitbreiding naar andere huidgebieden
• mogelijke bijkomende klachten zoals koorts, lymfeklierzwelling of erythema multiforme

De afwijking doorloopt verschillende stadia en geneest doorgaans binnen 4 tot 6 weken spontaan.

5. Hoe te voorkomen?
Preventie is vooral gericht op het vermijden van direct huidcontact met besmette dieren en het beschermen van de huid bij risicovolle werkzaamheden.

• handschoenen dragen bij contact met schapen of geiten
• wondjes aan de handen goed afdekken
• alert zijn op huidafwijkingen bij dieren

Deze maatregelen verminderen de kans op besmetting aanzienlijk.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld en het verhaal van contact met dieren. Aanvullend onderzoek is zelden nodig, maar kan bestaan uit het aantonen van het virus via laboratoriumtechnieken zoals PCR. Een huidbiopsie wordt vermeden vanwege risico op verergering.

7. Hoe wordt het behandeld?
In de meeste gevallen is geen behandeling nodig omdat de infectie vanzelf geneest. Wel is het belangrijk om complicaties te voorkomen:

• goede wondverzorging om secundaire infectie te voorkomen
• antibiotica alleen bij bijkomende bacteriële infectie
• vermijden van manipulatie van de laesie

De nadruk ligt dus op afwachten en ondersteunende zorg.

8. Wat is het vooruitzicht?
De prognose is uitstekend. De huidafwijking geneest meestal volledig binnen enkele weken zonder littekenvorming. Recidieven zijn zeldzaam, maar herbesmetting kan optreden bij opnieuw contact met besmette dieren.