Juveniele plantaire dermatose (voorvoeteczeem/wintervoeten))

1. Korte samenvatting
Juveniele plantaire dermatose is een chronische huidirritatie van de voetzolen bij kinderen. De huid wordt droog, rood en schilferig en kan pijnlijke kloofjes vertonen. De aandoening komt vooral voor bij kinderen met een gevoelige of atopische huid en verdwijnt meestal vanzelf in de puberteit.

2. Wat is het?
Juveniele plantaire dermatose is een huidaandoening van de voetzolen die vrijwel uitsluitend bij kinderen voorkomt. Het gaat om een chronische irritatiereactie van de huid, vooral op drukplekken van de voet zoals de voorvoet en hielen.

De aandoening wordt ook wel “voorvoeteczeem” of “wintervoeten” genoemd en komt vaker voor bij kinderen met een allergische aanleg, zoals eczeem, astma of hooikoorts.

3. Hoe ontstaat het?
De aandoening ontstaat door een combinatie van een gevoelige huid en herhaalde irritatie. Vooral het steeds afwisselen van vocht en uitdroging speelt een belangrijke rol.

Belangrijke uitlokkende factoren zijn:

• afsluitend schoeisel, zoals rubberen laarzen of synthetische schoenen
• sokken die geen vocht opnemen, zoals polyester of nylon
• overmatig zweten van de voeten

Door deze factoren blijft de huid vochtig en droogt vervolgens weer uit, wat leidt tot beschadiging van de huidbarrière.

4. Wat zijn de klachten?
De klachten zijn meestal het duidelijkst in de winter en ontstaan vaak symmetrisch aan beide voeten. De huidafwijkingen zitten vooral op de plekken die contact maken met schoenen.

Kenmerkend zijn:

• droge, rode en schilferende huid van de voetzolen
• dunner wordende huid met pijnlijke kloofjes
• pijn bij lopen, vooral bij diepere scheurtjes

De huid tussen de tenen blijft meestal gespaard, wat helpt om het te onderscheiden van een schimmelinfectie.

5. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinische beeld. In de meeste gevallen is aanvullend onderzoek niet nodig.

Bij twijfel kan aanvullend onderzoek worden gedaan om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals een voetschimmel of een contactallergie. Dit kan bijvoorbeeld met een schimmeltest of plaktesten.

6. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling richt zich op het herstellen en beschermen van de huidbarrière. Regelmatig invetten is hierbij essentieel.

Vaak worden gebruikt:

• vettende zalven om uitdroging tegen te gaan
• middelen met ureum of salicylzuur om de huid soepeler te maken
• corticosteroïdcrèmes bij opvlammingen

Bij ernstige klachten met pijnlijke kloofjes kan tijdelijk rust nodig zijn om de huid te laten herstellen.

7. Wat kun je zelf doen?
Goede voetverzorging en het verminderen van irritatie zijn belangrijk:

• smeer de voeten dagelijks in, vooral na het uittrekken van schoenen
• kies voor goed ademende schoenen en katoenen sokken
• vermijd afsluitend schoeisel en overmatig zweten

In de zomer kunnen open of goed ventilerende schoenen helpen om klachten te verminderen.

8. Wat is het vooruitzicht?
Juveniele plantaire dermatose heeft een chronisch maar goedaardig verloop. De klachten kunnen in periodes terugkomen, vooral in de winter.

De aandoening verdwijnt meestal spontaan bij het ouder worden, vaak rond het begin van de puberteit. Met de juiste verzorging zijn de klachten doorgaans goed onder controle te houden.