Haaruitval (Telogeen effluvium)

1. Korte samenvatting
Telogeen effluvium is een vorm van diffuse haaruitval waarbij tijdelijk meer haren dan normaal uitvallen. Dit komt doordat meer haren tegelijk in de uitvalfase terechtkomen. De oorzaak ligt vaak enkele maanden eerder, bijvoorbeeld door ziekte, stress of hormonale veranderingen. In veel gevallen herstelt de haargroei vanzelf.

2. Wat is het?
Telogeen effluvium is een vorm van haarverlies waarbij het haar gelijkmatig over de hoofdhuid uitvalt. Er ontstaan geen kale plekken, maar het haar wordt dunner en minder vol.

De aandoening ontstaat door een verstoring van de normale haargroeicyclus, waardoor een groter aantal haren tegelijk in de telogene fase (uitvalfase) terechtkomt. Normaal verliest iemand ongeveer 50 tot 100 haren per dag, maar bij telogeen effluvium ligt dit aantal duidelijk hoger.

Het komt vooral voor bij vrouwen en kan zowel acuut als chronisch verlopen.

3. Hoe ontstaat het?
Om telogeen effluvium te begrijpen, is inzicht in de haargroeicyclus belangrijk. Haren doorlopen drie fasen: een groeifase, een overgangsfase en een uitvalfase. Bij deze aandoening verschuift een groot aantal haren voortijdig naar de uitvalfase.

De acute vorm ontstaat vaak na een duidelijke gebeurtenis enkele maanden eerder, zoals:

• bevalling, operatie of ernstige ziekte met koorts
• snel gewichtsverlies of een streng dieet
• hormonale veranderingen, bijvoorbeeld na stoppen met de pil

Bij de chronische vorm speelt vaak een langdurige of herhaalde belasting een rol. Mogelijke oorzaken zijn voedingstekorten, hormonale stoornissen, chronische ziekten of medicijngebruik. Toch blijft in een deel van de gevallen de oorzaak onduidelijk.

4. Wat zijn de klachten?
De belangrijkste klacht is toegenomen haaruitval, vooral merkbaar bij het wassen of kammen van het haar. Mensen zien vaak meer haren in de douche, op het kussen of in de borstel.

Het haarverlies is diffuus verdeeld over de hoofdhuid, zonder duidelijke kale plekken. De hoofdhuid zelf ziet er meestal normaal uit, tenzij er een onderliggende huidaandoening aanwezig is.

De haaruitval wordt pas echt zichtbaar wanneer een aanzienlijk deel van het haar is uitgevallen. Veel mensen merken dat hun haar minder vol aanvoelt dan voorheen.

5. Hoe te voorkomen?
Preventie is niet altijd mogelijk, omdat telogeen effluvium vaak ontstaat na onvermijdelijke gebeurtenissen zoals ziekte of hormonale veranderingen.

Wel kunnen bepaalde maatregelen helpen om het risico te beperken:

• zorg voor een volwaardige voeding met voldoende eiwitten en micronutriënten
• voorkom extreem gewichtsverlies of crashdiëten
• wees alert op medicatie of hormonale veranderingen die invloed kunnen hebben op het haar

In veel gevallen is het vooral belangrijk om de uitlokkende factor te herkennen.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het verhaal en het klinisch beeld. De arts kijkt naar het patroon van haarverlies en mogelijke uitlokkende factoren in de voorgeschiedenis.

Aanvullend bloedonderzoek kan worden gedaan om tekorten of hormonale afwijkingen op te sporen. In gespecialiseerde gevallen kan een haaronderzoek (trichogram) worden uitgevoerd.

7. Hoe wordt het behandeld?
Bij acuut telogeen effluvium is behandeling meestal niet nodig, omdat het haarverlies vanzelf stopt en de haargroei zich herstelt.

Bij de chronische vorm is het belangrijk om mogelijke oorzaken op te sporen en aan te pakken. Denk aan het corrigeren van voedingstekorten, behandelen van onderliggende ziekten of aanpassen van medicatie.

Er bestaan geen bewezen middelen die de haargroei versnellen. De behandeling bestaat daarom vooral uit het wegnemen van de oorzaak en het geven van uitleg en geruststelling.

8. Wat is het vooruitzicht?
De vooruitzichten zijn over het algemeen goed. In de meeste gevallen herstelt de haargroei spontaan, al kan dit enkele maanden tot zelfs jaren duren.

Hoewel het haarverlies tijdelijk kan verontrustend zijn, leidt telogeen effluvium meestal niet tot blijvende kaalheid. Geduld en het aanpakken van mogelijke oorzaken zijn hierbij essentieel.