Frontale fibroserende alopecia (ffa)

1. Korte samenvatting
Frontale fibroserende alopecia (FFA) is een vorm van blijvende haaruitval waarbij de haarlijn aan de voorkant en zijkanten langzaam terugwijkt. Het komt vooral voor bij vrouwen na de menopauze. De haarzakjes raken beschadigd door een ontstekingsproces en verdwijnen definitief. Behandeling kan de progressie soms afremmen, maar verloren haar groeit niet meer terug.

2. Wat is het?
FFA is een vorm van verlittekenende haaruitval. Dat betekent dat de haarzakjes onherstelbaar beschadigd raken en vervangen worden door littekenweefsel.

De aandoening wordt gezien als een variant van lichen planopilaris, een ontstekingsziekte van de haarfollikels. Hierdoor stopt de haargroei definitief in de aangedane gebieden.

3. Hoe ontstaat het?
De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar er wordt uitgegaan van een ontregeling van het immuunsysteem waarbij het lichaam de haarzakjes aanvalt.

Factoren die waarschijnlijk een rol spelen zijn:

• een auto-immuunreactie gericht tegen haarfollikels
• hormonale veranderingen, vooral na de menopauze
• mogelijk genetische of omgevingsfactoren

4. Wat zijn de klachten?
De aandoening ontwikkelt zich meestal langzaam en wordt in het begin niet altijd direct herkend. De haarlijn trekt geleidelijk naar achteren, vaak symmetrisch.

Kenmerkende verschijnselen zijn:

• haaruitval langs de voorste haarlijn en slapen
• verlies van wenkbrauwen, soms als eerste symptoom
• lichte roodheid of schilfering rond haarzakjes

5. Hoe te voorkomen?
Er zijn op dit moment geen bewezen maatregelen om FFA te voorkomen.

Omdat de oorzaak niet goed bekend is, is gerichte preventie niet mogelijk. Vroege herkenning en tijdige beoordeling door een arts kunnen wel helpen om verdere schade te beperken.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld. Het patroon van haarverlies is vaak duidelijk herkenbaar.

Bij twijfel kan een huidbiopsie worden uitgevoerd om andere vormen van haaruitval uit te sluiten.

7. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling is gericht op het remmen van de ontstekingsreactie en het vertragen van verdere haaruitval.

Mogelijke behandelingen zijn:

• lokale corticosteroïden om ontsteking te verminderen
• systemische medicatie zoals antimalariamiddelen of hormoonremmers
• soms aanvullende behandelingen zoals lichttherapie

8. Wat is het vooruitzicht?
FFA heeft meestal een langzaam progressief verloop. Na verloop van tijd kan de aandoening tot rust komen.

Het haarverlies is blijvend, maar met behandeling kan verdere achteruitgang in sommige gevallen worden afgeremd.