Bof

Korte samenvatting

Bof is een besmettelijke virusinfectie die vooral voorkomt bij kinderen en zich kenmerkt door zwelling van de speekselklieren. Dankzij vaccinatie komt de ziekte tegenwoordig weinig voor. Meestal verloopt bof mild, maar complicaties kunnen optreden.

Wat is het?

Bof is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het bofvirus. Het virus tast vooral de speekselklieren aan, met name de oorspeekselklieren, waardoor een typische zwelling van de wangen ontstaat.

De ziekte komt vooral voor bij kinderen, maar kan ook bij volwassenen optreden. Door vaccinatie met de BMR-prik is bof in Nederland zeldzaam geworden.

Hoe ontstaat het?

Bof wordt veroorzaakt door een virus dat zich verspreidt via druppeltjes in de lucht, bijvoorbeeld door hoesten, niezen of direct contact.

Na besmetting duurt het meestal 14 tot 24 dagen voordat de eerste klachten optreden. In deze periode vermenigvuldigt het virus zich in het lichaam en bereikt het uiteindelijk de speekselklieren, waar het een ontstekingsreactie veroorzaakt.

Wat zijn de klachten?

De klachten kunnen variëren, maar typische verschijnselen zijn:

• zwelling van de wangen (“hamsterwangen”)
• pijn bij kauwen of bewegen van de kaak
• koorts
• algehele malaise
• soms buikpijn

Daarnaast kunnen specifieke klachten voorkomen:

• bij jongens: pijn aan de testikels
• bij meisjes: pijn in de onderbuik

Niet iedereen krijgt alle klachten; sommige infecties verlopen mild.

Hoe te voorkomen?

De belangrijkste manier om bof te voorkomen is vaccinatie met het BMR-vaccin.

Dit vaccin wordt standaard gegeven:

• rond 14 maanden
• rond 9 jaar

Daarnaast helpt het om verspreiding te beperken door:

• goede handhygiëne
• vermijden van contact met besmette personen

Is aanvullend onderzoek nodig?

In de meeste gevallen is aanvullend onderzoek niet nodig.

De diagnose wordt gesteld op basis van de typische klachten en het klinische beeld, vooral de zwelling van de speekselklieren.

Hoe wordt het behandeld?

Er bestaat geen specifieke behandeling tegen het bofvirus.

De behandeling is gericht op het verlichten van klachten:

• rust en voldoende vocht
• pijnstilling (bijvoorbeeld via de huisarts)
• zachte of vloeibare voeding

Soms helpen warme of koude kompressen tegen de pijn in het gezicht.

Wat is het vooruitzicht?

De meeste kinderen herstellen volledig binnen één tot twee weken zonder restklachten.

Wel kunnen er in zeldzame gevallen complicaties optreden, zoals:

• hersenvliesontsteking
• ontsteking van de alvleesklier
• gehoorverlies
• ontsteking van de testikels of eierstokken

Na het doormaken van bof ontstaat meestal levenslange immuniteit.