Acne inversa (Hidradenitis suppurativa)

1. Korte samenvatting
Acne inversa, ook wel hidradenitis suppurativa, is een chronische ontstekingsziekte van de huidplooien. De aandoening komt vooral voor in de oksels, liezen, onder de borsten, rond de billen en rond de geslachtsdelen. Er ontstaan pijnlijke ontstekingen, abcessen, fistels en littekens. De ziekte is niet besmettelijk, maar kan wel veel invloed hebben op het dagelijks leven.

2. Wat is het?
Acne inversa is een chronische ontstekingsziekte van haarzakjes en talgklieren in de huidplooien. De naam hidradenitis suppurativa wordt ook veel gebruikt, maar is eigenlijk wat misleidend: vroeger dacht men dat vooral de zweetklieren ontstoken waren, terwijl inmiddels duidelijk is dat het ziekteproces meestal begint rond het haarzakje.

De aandoening ontstaat meestal na de puberteit en komt relatief vaak voor. De plekken zitten vooral in gebieden waar huid tegen huid schuurt, zoals de oksels en liezen. Ook de plooien onder de borsten, de schaamstreek, het scrotum, de schaamlippen, de billen en het gebied rond de anus kunnen aangedaan zijn.

3. Hoe ontstaat het?
De precieze oorzaak is niet volledig bekend. Waarschijnlijk raakt de uitgang van een haarzakje verstopt, waarna ontsteking ontstaat. Die ontsteking kan zich uitbreiden naar de omliggende huid en uiteindelijk leiden tot abcessen, onderhuidse gangen en littekens.

Factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan of verergeren van acne inversa zijn:

• hormonale invloeden, omdat de aandoening meestal pas na de puberteit begint
• erfelijke aanleg, omdat het vaker voorkomt binnen families
• roken, overgewicht, wrijving, warmte, zweten en strakke kleding
• soms een samenhang met andere ontstekingsziekten, zoals de ziekte van Crohn

Bacteriën kunnen in de ontstoken plekken aanwezig zijn, maar worden meestal gezien als gevolg van de aandoening en niet als de primaire oorzaak.

4. Wat zijn de klachten?
Acne inversa begint vaak met pijnlijke, rode bulten die lijken op steenpuisten. Deze kunnen groter en dieper worden en uiteindelijk openbreken, waarbij pus, talg of bloederig vocht vrijkomt.

Bij langer bestaande ziekte kunnen onderhuidse holtes en gangetjes ontstaan. Deze fistels kunnen met elkaar in verbinding staan en steeds opnieuw ontsteken of vocht afscheiden. Ook kunnen grote mee-eters, littekens en verhardingen van de huid ontstaan.

De klachten zijn vaak pijnlijk en kunnen sterk wisselen. Naast lichamelijke pijn speelt ook schaamte een grote rol, vooral door geur, pusvorming, zichtbare littekens en de chronische aard van de aandoening.

5. Hoe te voorkomen?
Acne inversa is niet volledig te voorkomen, maar bepaalde maatregelen kunnen helpen om verergering te beperken. Het verminderen van wrijving, warmte en irritatie is hierbij belangrijk.

Praktische adviezen zijn:

• draag loszittende kleding die niet schuurt
• stop met roken, omdat roken vaak samenhangt met een ernstiger beloop
• probeer overgewicht te verminderen wanneer dit een rol speelt
• houd aangedane huidplooien schoon en droog, zonder agressief te reinigen

Deze maatregelen genezen de aandoening niet, maar kunnen wel helpen om klachten en opvlammingen te verminderen.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld. De combinatie van pijnlijke ontstekingen, abcessen, fistels en littekens in typische huidplooien is vaak herkenbaar.

Bij twijfel kan aanvullend onderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld een huidbiopsie om andere aandoeningen uit te sluiten. Wanneer de klachten vooral rond de anus zitten, kan aanvullend onderzoek nodig zijn om fistels of een onderliggende darmziekte, zoals de ziekte van Crohn, te beoordelen.

7. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling hangt af van de ernst, de uitgebreidheid en de impact op het dagelijks leven. Vaak is een combinatie van behandelingen nodig.

Mogelijke behandelingen zijn:

• lokale middelen of antibiotica om bacteriële belasting en ontsteking te verminderen
• ontstekingsremmende behandelingen, zoals antibiotica-combinaties, corticosteroïden, retinoïden of biologicals
• ingrepen zoals abcesdrainage, deroofing, laserbehandeling of chirurgische verwijdering van ernstig aangedane huid

Bij milde vormen ligt de nadruk vaak op ontstekingsremming en leefstijladviezen. Bij uitgebreide of terugkerende fistels en littekens is een meer ingrijpende behandeling soms noodzakelijk.

8. Wat is het vooruitzicht?
Acne inversa heeft meestal een langdurig en wisselend beloop, met periodes van rust en opvlammingen. De aandoening kan jarenlang aanwezig blijven en littekens achterlaten.

Met tijdige herkenning en passende behandeling kunnen ontstekingen, pijn en schade aan de huid worden beperkt. Volledige genezing is niet altijd haalbaar, maar de klachten kunnen vaak wel duidelijk verminderd worden.