Psoriasis guttata

1. Korte samenvatting
Psoriasis guttata is een acute vorm van psoriasis waarbij plotseling veel kleine, druppelvormige plekjes op de huid ontstaan. Deze vorm komt vooral voor bij jongeren en jongvolwassenen en wordt vaak voorafgegaan door een keelinfectie. De aandoening kan spontaan verdwijnen, maar kan ook een voorloper zijn van chronische psoriasis.

2. Wat is het?
Psoriasis guttata is een specifieke variant van psoriasis die wordt gekenmerkt door een plotselinge uitbraak van talrijke kleine huidafwijkingen. De naam “guttata” verwijst naar het Latijnse woord voor druppel, wat het typische uiterlijk van de plekken beschrijft.

In tegenstelling tot de klassieke vorm van psoriasis, waarbij grotere plaques ontstaan, gaat het hier om kleine, verspreide laesies. De aandoening ontwikkelt zich vaak acuut en kan zich binnen enkele dagen tot weken over grote delen van het lichaam verspreiden.

Psoriasis guttata komt vooral voor bij mensen tussen de 10 en 40 jaar en kan zowel een eerste uiting zijn van psoriasis als een tijdelijke reactie die weer volledig verdwijnt.

3. Hoe ontstaat het?
De aandoening ontstaat bij mensen met een genetische aanleg voor psoriasis, waarbij het immuunsysteem overactief reageert. Deze reactie leidt tot een versnelde aanmaak van huidcellen en een ontstekingsproces in de huid.

Een belangrijke uitlokkende factor is een doorgemaakte keelinfectie met streptokokkenbacteriën. Deze infectie treedt meestal enkele weken vóór het ontstaan van de huidafwijkingen op. Het immuunsysteem reageert op de bacterie, maar raakt daarbij ook ontregeld richting de huid.

Naast infecties kunnen ook andere factoren een rol spelen, zoals bepaalde medicijnen. Het mechanisme hierachter is complex en nog niet volledig opgehelderd, maar het resultaat is een plotselinge ontstekingsreactie in de huid.

4. Wat zijn de klachten?
De huidafwijkingen ontstaan meestal vrij abrupt en verspreiden zich snel over het lichaam. Kenmerkend zijn kleine, ronde tot ovale plekjes die rood en licht schilferend zijn.

De plekken bevinden zich vooral op:

• de romp en ledematen
• soms ook op het gezicht en de hoofdhuid
• zelden op handpalmen of voetzolen

De grootte varieert meestal tussen enkele millimeters en ongeveer één centimeter. De plekken kunnen licht jeuken, maar zijn doorgaans niet pijnlijk.

Een typisch kenmerk is het zogenaamde kaarsvetfenomeen: wanneer de plek wordt gekrabd, laten de schilfers gemakkelijk los en worden ze witter zichtbaar. Dit is een klassiek diagnostisch teken bij psoriasis.

5. Hoe te voorkomen?
Psoriasis guttata is niet volledig te voorkomen, omdat genetische aanleg een belangrijke rol speelt. Wel kan het herkennen en tijdig behandelen van uitlokkende factoren helpen om een uitbraak te beperken.

Het is belangrijk om alert te zijn op keelinfecties, vooral bij mensen die eerder psoriasis guttata hebben gehad. Daarnaast kan het vermijden van bekende triggers, zoals bepaalde medicatie, bijdragen aan het verminderen van het risico op een nieuwe episode.

Een goede algemene huidverzorging ondersteunt de huidbarrière en kan helpen om klachten minder ernstig te laten verlopen.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose psoriasis guttata wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld. De combinatie van plotseling ontstaan, typische locatie en druppelvormige plekken maakt de diagnose vaak duidelijk.

Bij twijfel kan aanvullend onderzoek worden verricht, zoals een huidbiopsie. Wanneer er aanwijzingen zijn voor een recente keelinfectie, kan aanvullend bloedonderzoek of een keeluitstrijkje worden gedaan om een streptokokkeninfectie aan te tonen.

Dit onderzoek is vooral van belang wanneer overwogen wordt om een antibioticabehandeling te starten.

7. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling hangt af van de ernst van de huidafwijkingen en de klachten. In veel gevallen is een relatief eenvoudige aanpak voldoende.

• bij milde vormen worden lokale corticosteroïden of vitamine D-preparaten toegepast
• bij uitgebreide vormen is lichttherapie met smalspectrum UVB vaak zeer effectief
• antibiotica worden alleen gegeven wanneer een actieve streptokokkeninfectie is aangetoond

Daarnaast wordt geadviseerd om de huid goed te hydrateren met indifferente zalven, zodat de huid soepel blijft en schilfering vermindert.

8. Wat is het vooruitzicht?
Het beloop van psoriasis guttata is wisselend. Bij veel patiënten verdwijnen de huidafwijkingen spontaan binnen enkele weken tot maanden, al dan niet met behandeling.

Bij een deel van de patiënten kan de aandoening echter terugkeren, vooral na nieuwe infecties. In sommige gevallen ontwikkelt psoriasis guttata zich later tot de chronische vorm van psoriasis, al is niet goed te voorspellen bij wie dit gebeurt.

Met een juiste diagnose, goede begeleiding en tijdige behandeling is de prognose over het algemeen gunstig en zijn de klachten goed onder controle te houden.