Huidgriep (pityriasis rosea)

1. Korte samenvatting
Huidgriep, ook wel pityriasis rosea, is een veelvoorkomende en onschuldige huidaandoening die vooral voorkomt bij jongeren. De huiduitslag ontstaat vaak plotseling en verdwijnt vanzelf binnen enkele weken. De aandoening is niet besmettelijk en behandeling is meestal niet nodig.

2. Wat is het?
Huidgriep is een goedaardige huidafwijking die zich kenmerkt door schilferende, rozerode plekken op de huid, vooral op de romp. De medische term is pityriasis rosea. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is het geen echte griep en ook geen klassieke infectieziekte.

De aandoening komt vooral voor bij mensen tussen de 10 en 35 jaar, met een piek rond jongvolwassen leeftijd. Vrouwen lijken iets vaker getroffen te worden dan mannen. In gematigde klimaten zien we huidgriep vaker in de koudere maanden van het jaar.

3. Hoe ontstaat het?
De exacte oorzaak van huidgriep is onbekend. Er wordt vermoed dat het een reactie is op een virusinfectie, maar dit is niet definitief bewezen.

Er zijn wel aanwijzingen die in die richting wijzen. Zo treedt de aandoening vaker op in de koudere maanden en melden sommige patiënten voorafgaand aan de huiduitslag klachten die passen bij een virale infectie. Denk hierbij aan milde griepachtige verschijnselen.

Factoren die hiermee samenhangen zijn:

• voorafgaande klachten zoals koorts, keelpijn of vermoeidheid
• gelijktijdig voorkomen bij meerdere personen binnen een gezin of groep
• een tijdelijke reactie van het immuunsysteem

Belangrijk is dat huidgriep niet besmettelijk is via huidcontact en geen risico vormt tijdens een zwangerschap. Wie het eenmaal heeft gehad, krijgt het zelden opnieuw.

4. Wat zijn de klachten?
Bij een klein deel van de patiënten begint de aandoening met lichte algemene klachten, zoals vermoeidheid of griepachtige verschijnselen. Daarna ontstaat de typische huiduitslag.

In de meeste gevallen begint huidgriep met één grotere plek, de zogenaamde “moederplek”. Deze is vaak enkele centimeters groot, licht schilferend en roze van kleur. Eén tot twee weken later verschijnen meerdere kleinere plekken, vooral op de romp en soms op de bovenarmen en bovenbenen.

De plekken zijn vaak ovaal en volgen de huidlijnen. Op de rug kan hierdoor een patroon ontstaan dat lijkt op een kerstboom. De huidafwijkingen kunnen licht jeuken, maar zijn meestal niet pijnlijk. Handpalmen en voetzolen blijven doorgaans vrij.

De uitslag breidt zich in de eerste weken uit en neemt daarna geleidelijk af. Na genezing kunnen tijdelijk lichtere of donkerdere verkleuringen van de huid zichtbaar blijven, vooral bij een donker huidtype.

5. Hoe te voorkomen?
Er zijn geen effectieve manieren om huidgriep te voorkomen. Omdat de exacte oorzaak onbekend is en de aandoening niet besmettelijk is, spelen leefstijl of hygiëne geen duidelijke rol in het ontstaan.

Het is wel belangrijk om te weten dat kinderen met huidgriep gewoon naar school of opvang kunnen, omdat er geen risico is op besmetting van anderen.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld en het typische verloop. De combinatie van een moederplek en de daaropvolgende verspreiding van kleinere plekken is vaak kenmerkend.

Alleen bij twijfel kan aanvullend onderzoek worden gedaan, bijvoorbeeld om andere aandoeningen uit te sluiten zoals een schimmelinfectie. In dat geval kunnen huidschilfers onder de microscoop worden onderzocht of kan een huidbiopsie worden verricht.

7. Hoe wordt het behandeld?
Behandeling van huidgriep is meestal niet nodig, omdat de aandoening vanzelf geneest. De behandeling richt zich daarom vooral op het verminderen van klachten, met name jeuk.

Mogelijke behandelingen zijn:

• verzachtende crèmes of lotions om droogheid en schilfering te verminderen
• milde corticosteroïdcrèmes of antihistaminica bij jeuk
• in zeldzame gevallen lichttherapie bij hardnekkige klachten

Daarnaast kan milde blootstelling aan zonlicht de genezing soms versnellen, al moet overmatige blootstelling worden vermeden.

8. Wat is het vooruitzicht?
Huidgriep geneest in de meeste gevallen spontaan binnen vijf tot zes weken. De huid herstelt volledig zonder littekens.

Soms kan het wat langer duren voordat de huid helemaal rustig wordt, maar blijvende schade komt niet voor. De kans op herhaling is klein, waardoor de meeste mensen het slechts één keer in hun leven doormaken.