Herpes gestationes

1. Korte samenvatting
Herpes gestationis, ook wel pemphigoïd gestationis, is een zeldzame, sterk jeukende blaarziekte die optreedt tijdens de zwangerschap. Het is geen infectie, maar een auto-immuunreactie. De aandoening kan klachten geven voor de moeder en risico’s voor de baby, maar geneest meestal spontaan na de bevalling.

2. Wat is het?
Herpes gestationis is een zeldzame huidziekte die voorkomt tijdens de zwangerschap of kort na de bevalling. Ondanks de naam heeft de aandoening niets te maken met het herpesvirus. Het gaat om een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem zich richt tegen structuren in de huid.

De aandoening komt weinig voor en wordt meestal gezien in het tweede of derde trimester van de zwangerschap. Het wordt vaker beschreven bij blanke vrouwen, maar kan in principe bij iedereen optreden.

3. Hoe ontstaat het?
De exacte oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar er is sterke aanwijzing voor een auto-immuunmechanisme. Het lichaam maakt antistoffen aan tegen eiwitten in de placenta die lijken op structuren in de huid.

Hierdoor ontstaat een afweerreactie die zich niet alleen tegen de placenta richt, maar ook tegen de huid. Dit leidt tot ontsteking en het loslaten van huidlagen, waardoor blaren ontstaan.

De aandoening kan soms samen voorkomen met andere auto-immuunziekten of afwijkingen van de placenta, wat het complexe karakter van de ziekte onderstreept.

4. Wat zijn de klachten?
De klachten beginnen meestal met hevige jeuk, vaak rond de navel. Vervolgens ontstaat een rode, grillige huiduitslag met bultjes, blaasjes en uiteindelijk gespannen blaren.

De huidafwijkingen kunnen zich uitbreiden naar de romp en ledematen. Het gezicht, de slijmvliezen, handpalmen en voetzolen blijven meestal gespaard.

Naast de huidklachten kunnen lichte algemene verschijnselen optreden, zoals een temperatuurverhoging. De jeuk kan zeer belastend zijn en heeft vaak een grote impact op het dagelijks functioneren.

5. Hoe te voorkomen?
Herpes gestationis is niet te voorkomen. Het ontstaat door een auto-immuunreactie die niet beïnvloedbaar is door leefstijl of gedrag.

Wel is het belangrijk om bij nieuwe, hevig jeukende huidafwijkingen tijdens de zwangerschap snel medische hulp te zoeken, zodat tijdig een diagnose kan worden gesteld en behandeling kan worden gestart.

6. Is aanvullend onderzoek nodig?
De diagnose wordt gesteld op basis van het klinisch beeld en aanvullend onderzoek. Een huidbiopsie kan typische afwijkingen laten zien en met bloedonderzoek kunnen specifieke antistoffen worden aangetoond.

Dit onderzoek is belangrijk om de diagnose te bevestigen en andere blaarziekten uit te sluiten.

7. Hoe wordt het behandeld?
De behandeling hangt af van de ernst van de klachten. Bij milde vormen kan worden volstaan met lokale behandeling en symptoombestrijding.

Mogelijke behandelingen zijn:

• lokale corticosteroïden en antihistaminica bij milde klachten
• systemische behandeling met prednisolon bij ernstigere vormen
• in uitzonderlijke gevallen aanvullende immuuntherapie, zoals cyclosporine of immunoglobulinen

Bij ernstige klachten kan opname in het ziekenhuis nodig zijn, onder andere om de conditie van moeder en kind goed te bewaken.

8. Wat is het vooruitzicht?
Het beloop van herpes gestationis is typisch: de klachten kunnen verergeren rond de bevalling en nemen daarna geleidelijk af. Binnen enkele weken tot maanden na de bevalling geneest de aandoening meestal spontaan.

Bij een volgende zwangerschap kan de ziekte terugkomen, vaak in mildere vorm, maar dit is niet altijd het geval. Soms kunnen klachten ook terugkeren tijdens de menstruatie of bij gebruik van hormonale anticonceptie.

Voor de baby bestaat een licht verhoogd risico op vroeggeboorte of groeivertraging. In een klein deel van de gevallen kan de pasgeborene tijdelijk milde huidafwijkingen hebben, die vanzelf verdwijnen.