Baardschimmel

Korte samenvatting

Baardschimmel (tinea barbae) is een schimmelinfectie van de baardstreek, meestal afkomstig van dieren. De huid raakt ontstoken met puskoppen en rode plekken. Behandeling gebeurt met tabletten tegen schimmel. Het geneest meestal goed.

Wat is het?

Baardschimmel, ook wel tinea barbae genoemd, is een schimmelinfectie van de huid en haarzakjes in de baardstreek bij mannen. Het wordt ook wel “baardschurft” genoemd.

Het is een relatief zeldzame aandoening en komt vooral voor bij mannen die intensief contact hebben met dieren, zoals runderen of paarden. De infectie behoort tot de groep dermatofytinfecties (huidschimmels) en is een typisch voorbeeld van een zoönose: een infectie die van dier op mens wordt overgedragen.

Hoe ontstaat het?

De infectie ontstaat door contact met schimmels die bij dieren voorkomen. De meest voorkomende veroorzaker is een schimmel die vaak bij runderen aanwezig is. Ook huisdieren, zoals katten, kunnen een bron zijn.

De schimmel dringt via kleine beschadigingen in de huid de haarzakjes binnen en veroorzaakt daar een ontstekingsreactie.

Mensen die voor het eerst intensief met besmette dieren werken, lopen een groter risico. De infectie ontstaat dus niet spontaan, maar door directe overdracht van dier op mens.

Wat zijn de klachten?

Baardschimmel geeft meestal een opvallend en ontstoken beeld in de baardstreek, kin of snorregio.

Typische verschijnselen zijn:

• rode, schilferende plekken, soms ringvormig
• puskopjes en ontstoken haarzakjes
• rode bulten of verdikkingen in de huid
• onderhuidse zwellingen
• soms korstvorming met pus

De huid kan gevoelig of pijnlijk zijn. In ernstigere gevallen kunnen ook de hals en nek betrokken raken en kunnen lymfeklieren in de hals opzetten.

Het beeld wijkt af van een oppervlakkige schimmelinfectie, doordat de ontsteking dieper zit in de haarzakjes.

Hoe te voorkomen?

Preventie richt zich vooral op het beperken van contact met besmette dieren en goede hygiëne.

Belangrijke maatregelen zijn:

• vermijd direct huidcontact met mogelijk besmette dieren
• bescherm de baardstreek bij intensief diercontact (bijvoorbeeld met een doek of masker)
• was het gezicht en de baard na contact met dieren
• droog de huid goed af na het wassen

Bij verdenking op een schimmelinfectie bij dieren is het belangrijk om deze ook te laten behandelen om herbesmetting te voorkomen.

Is aanvullend onderzoek nodig?

Ja, om de diagnose te bevestigen wordt meestal aanvullend onderzoek gedaan.

De arts kan huidschilfers of haren onderzoeken onder de microscoop om schimmeldraden zichtbaar te maken. Daarnaast kan een schimmelkweek worden ingezet om de exacte schimmelsoort te bepalen.

In zeldzame gevallen, bij twijfel, kan een huidbiopsie nodig zijn.

Hoe wordt het behandeld?

Omdat de infectie diep in de haarzakjes zit, zijn alleen lokale crèmes meestal onvoldoende.

De behandeling bestaat doorgaans uit orale antischimmelmedicatie (tabletten), zoals itraconazol, gedurende enkele weken.

Met deze behandeling verdwijnt de infectie meestal goed. Het is belangrijk om de kuur volledig af te maken om terugkeer te voorkomen.

Wat is het vooruitzicht?

Het vooruitzicht is over het algemeen gunstig. De infectie geneest meestal volledig met de juiste behandeling.

Na een doorgemaakte infectie ontwikkelt het lichaam vaak enige weerstand tegen dezelfde schimmel, waardoor een nieuwe infectie minder waarschijnlijk is.

Blijvende schade of littekenvorming komt zelden voor, zeker bij tijdige behandeling.