Wratten

Wat zijn wratten?
 Wratten (verrucae) zijn goedaardige huidgezwelletjes, meestal verheven met een ruw of bloemkoolachtig oppervlak. Ze worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Gewone wratten komen vooral voor op handen en voeten, maar kunnen ook elders ontstaan, soms in het gelaat. Een gesteelde variant heet verruca filiformis.

Hoe ontstaan wratten?
 Het virus wordt overgedragen via direct huidcontact of via oppervlakken, vooral wanneer de huid verweekt of beschadigd is. De incubatietijd varieert van enkele maanden tot langer dan een jaar. Wratten komen veel voor bij kinderen en jongvolwassenen.

Wat zijn de verschijnselen?

• Verheven, vaak bloemkoolachtige plekjes met kleine zwarte puntjes (puntbloedinkjes in de vaatjes).
• Huidlijnen lopen niet door over de wrat.
• Meestal meerdere tegelijk aanwezig.
• Gewone wratten komen vooral voor op handen, voeten, knieën en ellebogen.
• Varianten:
  • Voetwratten (verruca plantaris): mozaïekwrat (oppervlakkig) of doornwrat (diep en pijnlijk).
  • Vlakke wratten (verruca plana): glad, klein, vaak in grote aantallen, vooral in gelaat en op armen.
  • Draadvormige wratten (verruca filiformis): gesteeld, vaak in het gezicht (lippen, neus, oogleden).

Hoe wordt de diagnose gesteld?
 De diagnose wordt meestal op het oog gesteld. Eventueel kan wat verhoorning worden weggeschraapt om de kenmerkende zwarte puntjes zichtbaar te maken.

Wat is de behandeling?
 Omdat tweederde van de wratten spontaan binnen twee jaar verdwijnt, is behandeling niet altijd nodig. Indien hinderlijk of pijnlijk, kan behandeling worden ingezet. Doel is steeds vernietiging van de opperhuid met daarin de virusdeeltjes.

• Aanstipvloeistoffen/zalven: meestal salicylzuurpreparaten, vaak in combinatie met pleister of occlusie.
• Cryotherapie (bevriezing met vloeibare stikstof): veel gebruikt, maar pijnlijk en niet altijd effectief, vooral bij voetwratten.
• Chemische middelen (MCA, BCA, TCA): bij dikke wratten op handpalmen en voetzolen.
• Excochleatie of wegsnijden: soms bij draadvormige wratten; kans op littekenvorming.
• Coagulatie of lasertherapie: effectief, maar vaak pijnlijk en kans op littekens.
• Overige opties: vitamine A-zuurcrème, injecties met bleomycine, ducttape, difencypron of fotodynamische therapie (effectiviteit wisselend).
• Wratten onder de nagel: zeer moeilijk te behandelen, soms nagelverwijdering nodig.

Wat kunt u zelf nog doen?

• Bescherm de gezonde huid bij behandeling (bijv. met vaseline).
• Verweek de wratten in warm water en verwijder overtollige hoornlaag voorzichtig.
• Voorkom verspreiding door niet te krabben of peuteren.
• Bij voetwratten: loop niet op blote voeten in zwembaden en sportzalen.

Wat zijn de vooruitzichten?
 De meeste wratten verdwijnen spontaan, al kan dit lang duren. Hand- en voetwratten zijn vaak hardnekkig en recidiveren regelmatig. Bij sommige mensen keren wratten terug, ook op andere plaatsen dan eerst.