Vitiligo

Wat is vitiligo?
 Vitiligo is een chronische huidaandoening waarbij pigmentcellen (melanocyten) verdwijnen, waardoor melkwitte plekken ontstaan op de huid en soms ook in het haar. Deze plekken zijn grillig van vorm, variëren van klein tot meer dan tien centimeter en kleuren niet mee in de zon. Ongeveer 0,5% van de wereldbevolking heeft vitiligo. De aandoening kan op elke leeftijd ontstaan, maar meestal vóór het 30e levensjaar.

Vitiligo veroorzaakt geen lichamelijke klachten, maar kan wel een grote psychosociale impact hebben, bijvoorbeeld door zichtbare plekken in het gezicht of op de handen.

Hoe ontstaat vitiligo?
 De precieze oorzaak is onbekend. Wel spelen erfelijke factoren en afwijkingen in het afweersysteem een rol. Twee belangrijke theorieën:

• Auto-immuuntheorie: het immuunsysteem valt de eigen pigmentcellen aan en vernietigt deze. Dit past bij het feit dat vitiligo vaker voorkomt samen met andere auto-immuunziekten, zoals schildklierziekten of alopecia areata.
• Pigmentcel-vernietigingstheorie: stoffen die vrijkomen bij de aanmaak van pigment beschadigen de melanocyt. Bij mensen met vitiligo ontbreekt het normale beschermingsmechanisme hiertegen.

Wat zijn de verschijnselen?

• Melkwitte, scherp begrensde vlekken zonder schilfering.
• Voorkeursplaatsen: gelaat, handen, voeten, geslachtsdelen en bilnaad.
• Soms een donkere rand om de witte plekken.
• Haar in de aangedane gebieden kan wit worden.
• Het verloop is grillig: uitbreiding en periodes van stilstand wisselen elkaar af. Soms treedt spontaan herstel op, vooral in het gezicht, maar dit blijft vaak onvolledig.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
 De diagnose wordt vrijwel altijd gesteld op het klinisch beeld: witte vlekken zonder pigment. Aanvullend onderzoek is zelden nodig.

Wat is de behandeling?
 Er is geen therapie die vitiligo kan genezen. Behandelingen zijn gericht op pigmentherstel of camouflage. Resultaten verschillen sterk per patiënt en per locatie.

• Corticosteroïdcrèmes: bij beginnende vitiligo kunnen ze uitbreiding tegengaan of pigmentherstel bevorderen.
• UVB smalspectrum (311 nm): meest effectief, bij ca. 60% van de patiënten komt pigment deels terug.
• PUVA-therapie: UVA gecombineerd met psoraleen, minder vaak toegepast door bijwerkingen en risico’s.
• Transplantatie: bij stabiele, beperkte vitiligo kan gepigmenteerde huid naar witte plekken worden verplaatst.
• Depigmentatie: bij zeer uitgebreide vitiligo kan de overgebleven normale huid ontkleurd worden om een egaal beeld te krijgen.
• Kinderen: behandelingen zijn vaak minder effectief of hebben meer bijwerkingen. Bij hen wordt gekozen voor terughoudend beleid, soms UVB-licht of lokaal corticosteroïd.

Wat kunt u zelf nog doen?

• Camouflagecrème gebruiken om vitiligoplekken minder zichtbaar te maken.
• Zonbescherming toepassen: de witte huid verbrandt sneller en steekt sterker af tegenover gepigmenteerde huid. Gebruik zonnebrandcrème (SPF ≥ 15) en beschermende kleding.

Wat zijn de vooruitzichten?
 Vitiligo kent een wisselend beloop. Plekken in het gezicht hebben vaak een betere kans op herstel, terwijl vitiligo op handen en voeten zelden verbetert. In de meeste gevallen blijven de witte plekken bestaan en kunnen ze zich uitbreiden, maar soms treedt spontaan of deels herstel op.