Mondbranden

Korte samenvatting
 Mondbranden, ook wel burning mouth syndroom genoemd, is een langdurig branderig gevoel aan tong en mondslijmvliezen. Vaak gaat dit gepaard met een metaalsmaak, een zoute of bloederige smaak en soms een droge mond. Er zijn meestal geen zichtbare afwijkingen. De klachten nemen vaak toe in de loop van de dag en kunnen maanden tot jaren aanhouden. De oorzaak is vaak onbekend, maar kan samenhangen met tekorten, ziekten of prikkels.

Wat is het?
 Burning mouth syndroom is een aandoening waarbij patiënten last hebben van een hinderlijk branderig gevoel in de mond, meestal aan de tong en soms ook aan andere delen van het mondslijmvlies. Vaak komen er ook smaakveranderingen en een droge mond bij. Er zijn doorgaans geen afwijkingen zichtbaar bij lichamelijk onderzoek.

Hoe ontstaat het?
 De precieze oorzaak is vaak onbekend. In sommige gevallen spelen onderliggende factoren een rol, zoals:

• bloedarmoede door pernicieuze anemie, ijzergebrek of vitamine B-tekort
• diabetes
• een infectie (candida of bacteriën)
• contactallergie (bijvoorbeeld door prothesemateriaal, metalen of tandpasta)
• mechanische prikkels (zoals mondzuigen of bijtgewoonten)
• droge mond door medicijnen of ziekte van Sjögren
• psychische factoren zoals stress of angst

Wat zijn de klachten?
 Het belangrijkste symptoom is een brandend, soms pijnlijk gevoel in de mond. Dit kan variëren van patiënt tot patiënt in ernst en locatie. Vaak gaat het samen met:

• metaalsmaak, zoute of bloederige smaak
• droge mond (xerostomie)
• soms smaakverlies
   De klachten zijn meestal het minst aanwezig in de ochtend en nemen toe in de loop van de dag. Het kan een chronisch probleem worden dat maanden tot jaren aanhoudt.

Hoe te voorkomen?
 Er zijn geen specifieke maatregelen om burning mouth syndroom te voorkomen. Wel kan het helpen om onderliggende aandoeningen tijdig te behandelen, mondhygiëne goed te houden en prikkelende stoffen (zoals alcohol, tabak, sterk gekruid eten en irriterende tandpasta’s) te vermijden.

Is aanvullend onderzoek nodig?
 Omdat mondbranden een symptoom kan zijn van andere aandoeningen, kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Dit kan bestaan uit bloedonderzoek (ijzer, vitamine B12, foliumzuur, glucose), allergietesten, kweek of onderzoek naar speekselproductie. Vaak is de diagnose er één van uitsluiting.

Hoe wordt het behandeld?
 De behandeling hangt af van de oorzaak. Als er een tekort of onderliggende ziekte wordt gevonden, moet dit behandeld worden. Bij candida kan een antischimmelmiddel worden voorgeschreven. Bij contactallergie kan het vervangen van een prothese of tandpasta verbetering geven. Als er geen duidelijke oorzaak is, richt de behandeling zich vooral op symptoomverlichting, bijvoorbeeld met speekselvervangers, pijnstillende gels of soms medicatie die de zenuwpijn beïnvloedt. Ook kan begeleiding bij stress of angstklachten zinvol zijn.

Wat kunt u zelf nog doen?
 Vermijd irriterende voedingsmiddelen (zoals pikant eten, citrus, alcohol en koffie) en stop met roken. Houd de mond vochtig door regelmatig water te drinken of suikervrije kauwgom te gebruiken. Laat gebitsprothesen en vullingen controleren bij de tandarts als u vermoedt dat die een rol spelen.

Wat is het vooruitzicht?
 Bij een duidelijke oorzaak kunnen de klachten vaak verbeteren of verdwijnen na behandeling. Als er geen oorzaak wordt gevonden, kan burning mouth syndroom langdurig aanwezig blijven, maar soms nemen de klachten spontaan af. Goede begeleiding en ondersteuning zijn belangrijk om met de hinderlijke klachten om te gaan.