Melasma

Korte samenvatting
 Melasma, ook wel zwangerschapsmasker of chloasma genoemd, is een goedaardige pigmentstoornis met bruine, grillige vlekken in het gezicht, vooral op voorhoofd en wangen. Het komt vrijwel alleen bij vrouwen voor, vaak tijdens de zwangerschap of bij gebruik van de anticonceptiepil. De aandoening is onschuldig, maar kan cosmetisch storend zijn. Behandeling gebeurt met blekende crèmes (triplecrème) of laser, maar de vlekken kunnen terugkomen. Zon speelt een belangrijke rol bij verergering, dus zonbescherming is essentieel.

Wat is het?
 Melasma is een goedaardige pigmentstoornis waarbij egale, grillig gevormde bruine vlekken in het gezicht ontstaan, vooral op voorhoofd en wangen. De huid schilfert niet. De aandoening komt vrijwel uitsluitend bij vrouwen voor en is op zichzelf onschuldig, maar vaak cosmetisch belastend.

Hoe ontstaat het?
 Melasma ontstaat doordat pigmentcellen (melanocyten) extra pigment gaan maken onder invloed van vrouwelijke hormonen, zoals tijdens zwangerschap of bij pilgebruik. Sommige pigmentcellen reageren alsof deze hormonen gelijk zijn aan pigmentstimulerende hormonen, waardoor er overproductie van pigment ontstaat. De vlekken komen vaak voor het eerst op tijdens de zwangerschap, maar kunnen ook zonder zwangerschap ontstaan. Er is geen verband met inwendige ziekten.

Wat zijn de klachten?
 De enige klacht is cosmetisch: bruine, grillige vlekken in het gezicht, meestal symmetrisch op voorhoofd, wangen en soms bovenlip. Er is geen jeuk, pijn of schilfering. Veel vrouwen ervaren de vlekken als storend en ontsierend.

Hoe te voorkomen?
 Bij aanleg voor melasma wordt zonblootstelling zoveel mogelijk afgeraden. Gebruik dagelijks een zonnebrandcrème met hoge SPF, zeker tijdens zwangerschap en bij gebruik van hormonen. Ook het vermijden of staken van de anticonceptiepil kan het risico op verergering verkleinen.

Is aanvullend onderzoek nodig?
 Meestal is geen aanvullend onderzoek nodig. De diagnose wordt gesteld op het typische uiterlijk van de vlekken. Bij twijfel kan de huidarts andere pigmentstoornissen uitsluiten.

Hoe wordt het behandeld?
 Melasma verdwijnt vaak spontaan na de zwangerschap, al kan dit maanden duren. Bij hardnekkige vormen wordt gestart met een blekende crème, meestal de zogeheten triplecrème (hydrochinon, tretinoïne en een mild corticosteroïd). Deze wordt dagelijks gebruikt gedurende 6–8 weken. Wanneer het pigment terugkomt, kan opnieuw worden behandeld. Lasertherapie (zoals pigmentlasers of fractional laser) kan ook effectief zijn, maar de kans op terugkeer blijft groot. Vaak wordt laser gecombineerd met crèmebehandeling. Ongeacht de therapie blijft zonbescherming noodzakelijk, omdat blootstelling aan zon het pigment snel kan laten terugkeren.

Wat kunt u zelf nog doen?
 Bescherm de huid altijd goed tegen zonlicht met een zonnebrandcrème met hoge beschermingsfactor (SPF 30–50), draag een hoed of pet en vermijd de zon op het heetst van de dag. Overweeg in overleg met de arts het staken van orale anticonceptie als melasma daardoor verergert.

Wat is het vooruitzicht?
 Bij veel vrouwen verdwijnen de vlekken na de zwangerschap spontaan, maar ze kunnen ook blijvend zijn of later terugkeren. Melasma bij volwassenen is vaak chronisch en lastig volledig weg te krijgen. Met behandeling kunnen de vlekken verminderen, maar recidieven zijn gebruikelijk, vooral na zonblootstelling.