Granuloma annulare

Korte samenvatting
Granuloma annulare is een onschuldige huidaandoening die meestal voorkomt bij jonge mensen, vaak op handen en voeten. Er ontstaan huidkleurige of roodbruine ringvormige plekjes zonder schilfering. De aandoening geeft meestal geen klachten en verdwijnt vaak vanzelf binnen enkele maanden tot jaren.

Wat is het?
Granuloma annulare is een goedaardige huidafwijking waarbij kleine bultjes in een ringvormige structuur op de huid ontstaan. Het woord annulare verwijst naar de karakteristieke ringvorm.

Hoe ontstaat het?
De exacte oorzaak is onbekend. Onder de microscoop is een zogenaamde granulomateuze ontsteking zichtbaar. Waarschijnlijk gaat het om een overgevoeligheidsreactie van de huid. Mogelijke uitlokkende factoren zijn infecties, insectenbeten, huidbeschadiging (bijvoorbeeld door een vaccinatie) en zonlicht.

Wat zijn de klachten?
De plekken zijn roodbruin of huidkleurig, 1 tot enkele centimeters groot, en hebben een gladde, verheven ringvormige rand. Er is geen schilfering. Meestal zijn er slechts enkele plekken op handen of voeten, maar soms zijn er veel plekken verspreid over het lichaam. In dat geval kan er jeuk optreden. De aandoening komt vaker voor bij vrouwen en meestal onder de 30 jaar.

Hoe te voorkomen?
Omdat de oorzaak onbekend is, bestaat er geen manier om granuloma annulare te voorkomen.

Is aanvullend onderzoek nodig?
Meestal kan de diagnose gesteld worden door een huidarts op basis van het klinische beeld. Bij twijfel kan een biopt (stukje huidonderzoek) worden gedaan.

Hoe wordt het behandeld?
Behandeling is vaak niet nodig, omdat de aandoening vanzelf verdwijnt en geen risico geeft. Bij cosmetische of uitgebreide klachten kan gekozen worden voor corticosteroïden (als crème, injectie of onder folie), bevriezen met stikstof, lichttherapie (PUVA) of medicatie zoals retinoïden of dapson. De resultaten verschillen per persoon en sommige behandelingen zijn pijnlijk of geven kans op littekens.

Wat is het vooruitzicht?
Ongeveer de helft van de patiënten ziet de plekken vanzelf verdwijnen binnen twee jaar. Soms komen ze later terug, vaak op dezelfde plaats. Bij anderen blijven de plekken langdurig aanwezig. De aandoening is altijd goedaardig en vormt geen gevaar voor de gezondheid.