Voeding, leefstijl en de huid: van ruis naar kader

Ze zet het potje op mijn bureau nog voor ze gaat zitten. Vier maanden trouw geslikt, zegt ze, en haar huid is er niet rustiger van geworden. Wat ze wil weten is niet of het middel werkt. Ze wil weten of zij iets fout heeft gedaan. Die vraag krijg ik bijna elke week, in steeds andere vormen, en erachter zit bijna altijd hetzelfde: iemand heeft ergens iets gelezen dat klonk alsof het klopte.

Voeding en leefstijl doen iets voor de huid. Daar bestaat geen twijfel over. Alleen doen ze zelden wat er wordt beloofd, en bijna nooit zo snel als de belofte suggereert. Het probleem in is niet dat mensen te weinig informatie hebben, ze hebben gewoonweg te weinig kaders om die informatie te wegen. Dat kader wil ik hier neerleggen, en het is breder dan één huidziekte.

Voeding en leefstijl raken vrijwel elk huidbeeld dat je in de praktijk tegenkomt. Acne, rosacea, eczeem, psoriasis, hidradenitis suppurativa, chronische urticaria, lipoedeem en lymfoedeem, wondgenezing, huidveroudering, haaruitval en nagelafwijkingen. Bij elk van die beelden bestaan adviezen over wat je zou moeten laten of juist zou moeten slikken, en bij elk van die beelden is de kwaliteit van de onderbouwing anders.

Daar gaat het vaak al mis. “Over voeding en huid is niets bewezen” klopt net zo min als “voeding is de sleutel”. Het bewijs is geen blok. Het is een ladder, en per aandoening sta je op een andere sport.

Het bewijs verschilt per huidziekte

Bovenaan die ladder staat wat je met leefstijl kunt beïnvloeden buiten de huid om. Bij psoriasis is er een duidelijke samenhang met overgewicht en met cardiovasculaire en metabole comorbiditeit, en dat maakt aandacht voor gewicht, bewegen, roken en alcohol relevant, ook als het effect op de plaques zelf beperkt blijft. Bij hidradenitis suppurativa zijn roken en overgewicht de twee factoren waar je consequent op terugkomt. Bij wondgenezing en bij kwetsbare ouderen gaat het over voldoende eiwit en energie, en over ondervoeding die je pas ziet als je ernaar vraagt.

In het midden zitten de beelden waarbij een verband aannemelijk is maar de studies mager zijn. Bij acne wordt een verband beschreven met producten met een hoge glykemische lading en mogelijk met melk, met beperkte bewijskracht en zonder dat daar één dieet uit volgt. Bij rosacea gaat het vooral over triggers die per persoon verschillen, en daar is een dagboekje bruikbaarder dan een lijstje uit een tijdschrift.

Onderaan staan de dingen die zich het luidst presenteren. Detoxkuren, ontslakken, darmreinigingen, eliminatiediëten zonder aanwijsbare aanleiding en supplementenschema's die zich als behandeling aandienen. Daar staat het bewijs niet op laag maar op afwezig, terwijl de belofte juist het grootst is. Die omgekeerde verhouding tussen luidheid en onderbouwing is precies wat ik mensen probeer te leren herkennen.

Supplementen, claims en wat er wettelijk mag

Supplementen zijn geen geneesmiddelen. Ze vallen onder de levensmiddelenwetgeving, en dat betekent dat er geen dossier hoeft te liggen waarin werkzaamheid bij een huidaandoening is aangetoond. Wat er op de verpakking mag staan, is geregeld via gezondheidsclaims. Een toegestane claim gaat over een normale functie van het lichaam, bijvoorbeeld dat een nutriënt bijdraagt aan het behoud van een normale huid. Dat is iets fundamenteel anders dan de belofte dat een product je acne opruimt of je haargroei herstelt.

In de marketing verdwijnt dat verschil. Een toegestane functieclaim wordt in beeld gebracht met een voor-en-na-foto, en de lezer maakt de sprong die de wet niet toestaat. Juridisch is dat geen leugen. Het is wel de reden dat mensen bij jou en bij mij aan tafel komen met verwachtingen die nergens op zijn gebaseerd.

Daar komt bij dat meer niet beter is. Bij vetoplosbare vitamines en bij verschillende spoorelementen zit er een reële afstand tussen wat je nodig hebt en wat schadelijk wordt, en die bovengrens wordt bij het stapelen van producten sneller bereikt dan mensen denken. Ik noem in publieksteksten bewust geen doseringen, want de vraag is niet hoeveel iemand mag slikken. De vraag is of er een reden is om iets te slikken.

Die reden bestaat soms wel. Er zijn landelijke suppletieadviezen voor specifieke groepen, en er zijn situaties waarin een tekort aannemelijk is: na bariatrische chirurgie, bij malabsorptie, bij zeer eenzijdige voeding, bij bepaalde medicatie. Dan hoort er een gerichte vraag te komen en soms een bepaling, en dat loopt via de huisarts of de behandelend arts. Niet via een webshop met een vragenlijst.

De darm-huid-as: plausibel is niet aangetoond

Weinig onderwerpen groeien zo hard als de darm-huid-as. Dat er een verband bestaat tussen het microbioom, het immuunsysteem en de huid is biologisch plausibel en interessant onderzoeksterrein. Dat is iets anders dan de stap die commercieel wordt gezet, waarin een kuur van een paar weken een stralende huid oplevert.

Ik zeg het daarom altijd op dezelfde manier. Er is een verband, we begrijpen het nog niet goed genoeg om er behandeladvies op te bouwen, en beloof niemand een mooiere huid via een darmkuur. Wie dat wel doet, verkoopt geen kennis maar hoop.

Eliminatiediëten, detox en het risico dat je niet kent

Een dieet klinkt onschuldig omdat het geen medicijn is. In de praktijk is het dat lang niet altijd. Eliminatiediëten zonder aangetoonde aanleiding leiden tot eenzijdige voeding, en bij kinderen kunnen ze de groei raken en de kans op een echte voedselallergie zelfs vergroten. Streng eten kost bovendien tijd, geld en sociale ruimte, en dat weegt zwaarder bij mensen die al veel kwijt zijn aan hun huidaandoening.

Er is nog een reden om alert te zijn. Streng eten rond het uiterlijk kan een opstap zijn naar of een uiting zijn van verstoord eetgedrag. Als iemand hele voedingsgroepen schrapt, voortdurend bezig is met wat de huid “toelaat”, of zichtbaar afvalt terwijl het gesprek over de huid gaat, dan is dat een signaal. Niet om te duiden of te behandelen, wel om rustig te benoemen en om terug te verwijzen naar de huisarts.

Wat de nieuwe richtlijnmodules toevoegen

Er ligt nu ook een formeel kader. Aan de richtlijnen Psoriasis en Constitutioneel eczeem zijn ieder vijf modules over leefstijl toegevoegd, over voeding en dieet, voedingssupplementen, alcohol en roken, stress en bewegen, plus een algemene module met overkoepelende aanbevelingen. [1][2][3] Ik was als vicevoorzitter betrokken bij de werkgroep die deze modules maakte, samen met dermatologen, diëtisten, huidtherapeuten, verpleegkundig specialisten en vertegenwoordigers van mensen met psoriasis en eczeem.

Wat er staat sluit aan bij het beeld hierboven. Voor beide aandoeningen is er onvoldoende bewijs dat een specifiek dieet de ziekteactiviteit beïnvloedt. Supplementen worden niet aanbevolen als aanvullende behandeling, met als onderbouwing dat de bewijskracht laag tot zeer laag is, dat er kosten en mogelijke risico's tegenover staan, en dat er een reëel risico bestaat dat aandacht wegvloeit van behandelingen die wel werken. [4] Tegelijk staat er nadrukkelijk dat je roken, alcohol, stress en bewegen wel bespreekt. [3]

Dat is het punt dat ik het liefst overbreng: wat je niet aanbeveelt, is ook een advies. Onvoldoende bewijs is geen reden om te zwijgen. Het is een reden om beter uit te leggen.

Wat mij daarbij het meest opvalt, staat niet in de aanbevelingen maar in de aanleiding. In de achtergrond bij de supplementenmodule staat dat mensen worden geconfronteerd met onjuiste en soms schadelijke berichten, en dat desinformatie op die manier het spreekuur beïnvloedt.[4] Dat een landelijke richtlijn dit als knelpunt opschrijft, is nieuw. Het bevestigt wat ik al jaren aan de andere kant van mijn bureau zie gebeuren. Mensen komen niet binnen met een vraag, maar met een overtuiging die ergens anders is gevormd.

De overige huidaandoeningen wachten nog op eenzelfde uitwerking. Tot die er is, val je terug op de bestaande richtlijnen per aandoening, op de landelijke voedingsadviezen, en op je eigen vermogen om uit te leggen waar de grens van het weten ligt.

Waarom dit ook over jouw behandelstoel gaat

De richtlijnen zijn geschreven voor de tweede en derde lijn. De vragen ontstaan daar niet. Ze ontstaan op de behandelstoel, in de pedicurepraktijk, bij de schoonheidsspecialist en de huidtherapeut, achter de kappersstoel en aan de keukentafel. Jij hoort ze vaak maanden voordat iemand bij mij zit, en meestal eerlijker verteld dan in een consult van tien minuten.

Jouw rol is niet behandelen, doseren of diagnosticeren. Jouw rol is signaleren, uitleggen wat we wel en niet weten, en gericht verwijzen. In dit dossier heb je daarvoor vier routes nodig. Naar de huisarts bij een vermoeden van een tekort, bij medicatievragen of bij zorgen over gewicht en eetgedrag. Naar de diëtist bij een dieet dat werkelijk begeleiding vraagt of bij een aangetoonde allergie. Naar de dermatoloog bij een huidbeeld dat niet rustig wordt of dat je niet vertrouwt. Naar de leefstijlcoach of praktijkondersteuner wanneer het gesprek breder gaat dan de huid alleen.

Dat is geen kleiner werk. Wie iemand rustig uitlegt waarom een duur potje geen vervanging is voor iets dat wel werkt, verzet vaak meer dan een consult kan rechtzetten.

Hoe je een claim ontrafelt

Je hoeft geen literatuur te lezen om een claim te kunnen wegen. Vier vragen brengen je een heel eind. Wie zegt het, en verdient die partij eraan? Waarop is het gebaseerd, en gaat het over mensen of over cellen in een kweekbakje? Wat wordt er precies beloofd, en is dat een functieclaim of een genezingsbelofte? En wat kost het, in geld, in tijd en in gemiste behandeling?

Voor wie dat stap voor stap wil oefenen maakte ik een claimchecker. [5] Voor de darm-huid-as zette ik feiten en fabels naast elkaar, omdat de kloof tussen wat plausibel klinkt en wat is aangetoond daar misschien wel het grootst is. [6] En met De Huidkeuken werk ik aan een plek waar voeding en huid samenkomen zonder beloftes over een stralende huid via een kuur. [7]

Alles wat ik maak is productvrij en zonder sponsoring, en dat blijft zo. Niet als stijlkeuze, maar omdat je over supplementen alleen geloofwaardig kunt spreken als je er zelf niets aan verdient.

Wat ik hoop dat er verandert

Dat er straks minder mensen tegenover me zitten met de vraag of ze iets fout hebben gedaan. Niet omdat ze niets meer proberen, maar omdat ze onderweg iemand tegenkwamen die het gesprek aanging in plaats van het weg te wuiven of mee te bewegen.

Zeg dus wat je niet weet, en vertel erbij wat we wel weten. Dat is geen zwaktebod. Dat is precies wat een cliënt van je nodig heeft.

Verder leren

Het webinar en het e-book Voeding, leefstijl en de huid behandelen dit dossier in de volle breedte: macro- en micronutriënten, het bewijs per huidaandoening, supplementen en claims, de darm-huid-as en de vier verwijsroutes, met een toolkit om direct mee te werken. De scholing is geaccrediteerd bij ProCERT (huidtherapeuten), SKIN (schoonheidsspecialisten) en Footcare (pedicures en podotherapeuten). Kijk voor het actuele aanbod op huidopleiding.nl.

Bronnen

Richtlijnen en modules

[1] Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Leefstijl bij psoriasis. Richtlijn Psoriasis. Richtlijnendatabase, Federatie Medisch Specialisten, 2026.

[2] Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Leefstijl bij eczeem. Richtlijn Constitutioneel eczeem. Richtlijnendatabase, Federatie Medisch Specialisten, 2026.

[3] Richtlijnendatabase. Leefstijl opgenomen in richtlijnen Psoriasis en Constitutioneel eczeem. Nieuwsbericht, Federatie Medisch Specialisten, 2026.

[4] Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Psoriasis en voedingssupplementen. Richtlijn Psoriasis, module Leefstijl bij psoriasis. Richtlijnendatabase, 2026.

NVDV. Richtlijn Acne vulgaris, 2022. Richtlijn Rosacea, 2020. Richtlijn Chronische urticaria, 2026. Richtlijn Lipoedeem, 2014. Richtlijn Lymfoedeem, modules 2024. Richtlijnendatabase.

Voedingsadviezen en wetgeving

Voedingscentrum. Vitamines, mineralen en spoorelementen. Den Haag.

Voedingscentrum. Factsheet Suppletieadviezen. Den Haag.

Europese verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen, met het register van toegestane claims.

Gezondheidsraad. Adviezen over voedingsnormen en aanvaardbare bovengrenzen van inname.

Achtergrondliteratuur

Formisano E, Proietti E, Borgarelli C, Pisciotta L. Psoriasis and vitamin D: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2023;15(15):3387.

Chen X, Hong S, Sun X, et al. Efficacy of fish oil and its components in the management of psoriasis: a systematic review of 18 randomized controlled trials. Nutrition Reviews. 2020;78(10):827-840.

Oykhman P, Dookie J, Al-Rammahy H, et al. Dietary elimination for the treatment of atopic dermatitis: a systematic review and meta-analysis. J Allergy Clin Immunol Pract. 2022;10(10):2657-2666.

Hulpmiddelen en eigen werk

[5] Claimchecker Wie zegt dat? 

[6] Feiten en fabels over de darm-huid-as. feiten-vs-fabels-darmhuidas.netlify.app

[7] De Huidkeuken. 

Huidopleiding. Webinar, e-book en toolkit Voeding, leefstijl en de huid. huidopleiding.nl